Өнөөдөр бүс нутгийн эдийн засгийн хөгжилд бизнес эрхлэлтийн үүрэг улам бүр нэмэгдэж байна. Ялангуяа иргэдийн санаачилгыг дэмжих, жижиг бизнесийг өргөжүүлэх, шинэ үйлдвэрлэл болон үйлчилгээний төслүүдийг тухайн бүс нутагт нь хэрэгжүүлэхэд чиглэсэн шинэчлэлүүд Наманган мужид ч мэдэгдэхүйц өөрчлөлтийг авчирч байна.
Ерөнхийлөгч Шавкат Мирзиёевийн даргалсан 2026 оны 3 дугаар сарын 31-ний өдөр Наманган мужийн хөгжлийн асуудлаар болсон хуралдаанаар аж үйлдвэр, үйлчилгээ болон бизнес эрхлэлтийн салбарт хүрсэн үр дүн, цаашдын зорилтуудыг хэлэлцсэн. Албан ёсны мэдээллээр сүүлийн найман жилийн хугацаанд тус мужид 40 мянга гаруй шинэ аж ахуйн нэгж үйл ажиллагаагаа эхлүүлсэн байна. Үйлдвэрлэлийн хэмжээ зургаа дахин нэмэгдэж, 40 их наяд сумд хүрчээ.
Эдгээр тоон үзүүлэлтийн цаана юуны өмнө олон мянган бизнес эрхлэгчдийн санаачилга, шинэ бизнесийн санаа, бүс нутагт бий болж буй эдийн засгийн боломжууд оршиж байна.
Бизнес эрхлэлт хороолол, маҳаллуудад хүрч байна
Наманган нь эртнээс гар урлал, худалдаа, бизнес эрхлэлтийн уламжлал хөгжсөн бүс нутгийн нэг юм. Өнөөгийн шинэчлэлийн хүрээнд энэхүү түүхэн туршлагыг орчин үеийн бизнесийн зарчимтай уялдуулахад онцгой анхаарч байна.
Бизнес эрхлэлтийг хөгжүүлэх ажил одоо зөвхөн мужийн болон дүүргийн төвүүдээр хязгаарлагдахаа больж байна. Маҳаллуудад хүн амын одоо байгаа боломж, хөдөлмөрийн нөөц болон тухайн нутаг дэвсгэрийн онцлог “өсөлтийн цэгүүд”-ийг тодорхойлох замаар жижиг үйлдвэрлэл, худалдаа, үйлчилгээ, гар урлал, хөдөө аж ахуй болон гэр бүлийн бизнесийг хөгжүүлэх нөхцөл өргөжиж байна.
Тухайлбал, Норин дүүргийн Шорарик маҳаллад ашиглагдахгүй байгаа барилга байгууламжуудыг эдийн засгийн үйл ажиллагаанд татан оролцуулах, худалдаа болон үйлчилгээний чиглэлийг хөгжүүлэх боломжийг авч үзсэн. Ийм арга барилын гол зорилго нь хүмүүсийг ажил хайж хол явах шаардлагагүй болгож, өөрсдийн маҳалладаа орлогын эх үүсвэртэй болох нөхцөлийг бүрдүүлэхэд оршино.
Шинэ аж ахуйн нэгжүүд, шинэ ажлын байр
Бизнесийн орчин сайжрах нь шинэ аж ахуйн нэгжүүд байгуулагдахаас гадна хүн амын хөдөлмөр эрхлэлтийг хангахад шууд нөлөөлж байна.
2025 онд Наманган мужийн дотоодын нийт бүтээгдэхүүн 85.4 их наяд сумд хүрч, эдийн засгийн өсөлт 8.2 хувьд хүрсэн байна. Аж үйлдвэрийн бүтээгдэхүүний хэмжээ 40.1 их наяд сум, үйлчилгээний хэмжээ 56.3 их наяд сумд хүрчээ.
Мужийн хөдөлмөрийн насны хүн амын нэлээд хэсэг нь жижиг бизнес болон бизнес эрхлэлттэй холбоотой салбарт ажиллаж байгаа нь энэхүү чиглэл Наманганы эдийн засагт хэр чухал болохыг харуулж байна. Ерөнхийлөгчийн 2025 оны долдугаар сард Наманганы асуудлаар хийсэн хуралдаанд хөдөлмөрийн насны хүн амын 82 хувь нь энэ салбараас орлого олж байгааг тэмдэглэсэн байна.
Энэ үүднээс авч үзвэл бизнес эрхлэгчдэд бий болгож буй боломж нь зөвхөн нэг аж ахуйн нэгж эсвэл түүний эзэмшигчээр хязгаарлагдахгүй. Шинэ төсөл бүрийн ард шинэ ажлын байр, үйлчилгээ, бүтээгдэхүүн болон орлогын гинжин хэлхээ бий болдог.
Дүүргүүдийн боломжид тулгуурласан бизнес
Наманган мужийн бас нэг чухал онцлог нь дүүрэг бүр өөрийн гэсэн эдийн засгийн чиглэл, боломжтой байдагт оршино.
Чуст дүүрэгт гар урлал, хутганы үйлдвэрлэл, уламжлалт малгай хийх, хүнсний үйлдвэрлэл болон үйлчилгээ хөгжсөн бол Чортоқ дүүрэгт рашаан ус, эрүүлжүүлэх үйлчилгээ, хөдөө аж ахуй болон аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх ихээхэн боломж бий.
Янгиқўргон дүүргийн уулын бэл бүсүүд аялал жуулчлал болон цэцэрлэгжүүлэлтэд, Поп дүүрэг аж үйлдвэр, хөдөө аж ахуй, ложистик болон уулын аялал жуулчлалд тохиромжтой боломжуудтай.
2026 оны гуравдугаар сарын танилцуулгуудад Чортоқ дүүрэгт согтууруулах ундаагүй ундаа, жүүс болон хүүхдийн хүнс үйлдвэрлэх чиглэлтэй шинэ төсөл, Чуст дүүрэгт ногоон эрчим хүчний төсөл хэлэлцэгдсэн. Мөн хөдөө аж ахуйн салбарт шинэ эрчимжсэн жимсний цэцэрлэг болон усан үзмийн талбай байгуулах санаачилгуудыг тодорхойлсон.
Ийм төслүүд нь бүс нутагт зөвхөн томоохон аж ахуйн нэгжүүдийг төдийгүй тэдэнд үйлчилгээ үзүүлэх олон жижиг бизнесийн субъектийг хөгжүүлэх нөхцөлийг бүрдүүлдэг. Тээвэр, нийтийн хоол, засвар үйлчилгээ, сав баглаа боодол, худалдаа болон бусад үйлчилгээний эрэлт бий болно.
Үйлчилгээний салбар бизнес эрхлэлтийн чухал чиглэл болж байна
Өмнө нь бизнес эрхлэлт гэхээр ихэвчлэн үйлдвэрлэл эсвэл худалдааг ойлгодог байсан бол өнөөгийн эдийн засагт үйлчилгээний салбар ч чухал байр суурь эзэлж байна.
Наманган хотод орчин үеийн худалдаа, зугаа цэнгэлийн цогцолборууд, нийтийн хоолны газрууд, зочид буудал, боловсрол, эрүүл мэнд, тээвэр, мэдээллийн технологи болон ахуйн үйлчилгээ өргөжиж байгаа нь үүний нэг жишээ юм.
Мөн аялал жуулчлал хөгжихийн хэрээр бизнес эрхлэлтэд шинэ зах зээл бий болж байна.
Поп дахь Арашан нуур, Чодак, Косонсой, Нанай болон бусад бүс нутагт аялал жуулчлалын дэд бүтцийг хөгжүүлэхэд чиглэсэн саналуудыг мөн авч үзсэн. Ийм бүс нутгуудад зочны байр, хоолны газар, тээвэр, хөтөчийн үйлчилгээ, гар урлалын бүтээгдэхүүний худалдаа болон төрөл бүрийн зугаа цэнгэлийн үйлчилгээг хөгжүүлэх боломж бүрдэнэ.
Ингэснээр аялал жуулчлалын хөгжил нь жижиг болон дунд бизнесийн шинэ төрлүүдийг бий болгоход мөн нөлөөлнө.
Цахимжилт бизнес эрхлэгчдэд шинэ боломж бий болгож байна
Орчин үеийн бизнес эрхлэлтийг дижитал технологигүйгээр төсөөлөхөд бэрх. Наманган хотод ч дижитал үйлчилгээ, стартап болон инновацын төслүүдийг хөгжүүлэхэд чиглэсэн санаачилгууд дэвшүүлж байна.
Давлатобод дүүргийг “Ухаалаг хот” зарчмын үндсэн дээр хөгжүүлэх, Наманганы улсын техникийн их сургуулийн дэргэд хиймэл оюун ухааны шинжлэх ухааны лаборатори болон стартапын клуб байгуулах санал зэрэг нь үүний нэг хэсэг юм.
Эдгээр санаачилга нь залуучуудад зөвхөн бэлэн ажлын байр хайхаас гадна өөрийн төсөл бий болгох, стартап байгуулах, шинэ технологид суурилсан үйлчилгээг зах зээлд нэвтрүүлэх боломжийг өргөжүүлж байна.
Бизнес эрхлэгчидтэй нээлттэй яриа хэлэлцээ хийх нь асуудлыг газар дээр нь шийдвэрлэх арга хэрэгсэл
Сүүлийн жилүүдэд бизнес эрхлэгчидтэй нээлттэй яриа хэлэлцээ хийх тогтолцоо мөн хэрэгжиж эхэлсэн. 2026 оны наймдугаар сард зохион байгуулсан ээлжит нээлттэй яриа хэлэлцээнд улс даяар 25 мянга орчим бизнес эрхлэгч оролцсон байна. Албан ёсны мэдээллээр сүүлийн таван жилийн хугацаанд бизнес эрхлэлттэй холбоотой асуудлыг шийдвэрлэх чиглэлээр олон хууль, зарлиг, тогтоол батлагдсан байна.
Ийм яриа хэлэлцээ нь бүс нутгийн бизнес эрхлэгчдэд тулгарч буй асуудлыг тодорхойлох, шаардлагагүй саад бэрхшээлийг бууруулах, бизнесийн орчныг сайжруулахад чухал ач холбогдолтой.
Наманганы бизнес эрхлэлтийн өмнө шинэ боломжууд
Өнөөгийн Наманган хотод бизнес эрхлэлт нь энгийн худалдааны үйл ажиллагаанаас илүү өргөн ойлголт болон хөгжиж байна. Аж үйлдвэр, үйлчилгээ, хөдөө аж ахуй, аялал жуулчлал, мэдээллийн технологи, гар урлал болон бусад олон чиглэлд шинэ боломжууд бий болж байна.
Үүний тулд бүс нутгийн дэд бүтцийг сайжруулах, ашиглагдаагүй барилга байгууламж болон газрын талбайг үр ашигтай ашиглах, бизнес эрхлэгчдийн төслийг санхүүгийн болон зохион байгуулалтын хувьд дэмжих, орон нутгийн бүтээгдэхүүнийг орчин үеийн брэнд болгох, залуучуудыг бизнест өргөнөөр татан оролцуулах нь чухал ач холбогдолтой.
Хамгийн гол нь бизнес эрхлэлт хөгжихийн хэрээр иргэдэд зориулсан ажлын байр нэмэгдэж, маҳаллуудад үйлчилгээний төрөл өргөжиж, бүс нутгийн эдийн засгийн идэвх нэмэгдэнэ.
Наманганы жишээн дээр ажиглагдаж буй үйл явц нь бизнес эрхлэлтийг тухайн бүс нутгийн тодорхой боломжид тулгуурлан хөгжүүлэх нь эдийн засгийн өсөлтийн чухал хүчин зүйлүүдийн нэг болж байгааг харуулж байна. Ерөнхийлөгчийн санаачилгын хүрээнд хэрэгжиж буй шинэчлэлийн дараагийн шатанд бизнес эрхлэгчдийн санаачилгыг дэмжих, шинэ санааг бодит төсөл болгон хэрэгжүүлэх, дүүрэг болон маҳаллуудад эдийн засгийн шинэ боломжуудыг бий болгох нь үндсэн зорилтуудын нэг хэвээр байх болно.нөөдөр бүс нутгийн эдийн засгийн хөгжилд бизнес эрхлэлтийн үүрэг улам бүр нэмэгдэж байна. Ялангуяа иргэдийн санаачилгыг дэмжих, жижиг бизнесийг өргөжүүлэх, шинэ үйлдвэрлэл болон үйлчилгээний төслүүдийг тухайн бүс нутагт нь хэрэгжүүлэхэд чиглэсэн шинэчлэлүүд Наманган мужид ч мэдэгдэхүйц өөрчлөлтийг авчирч байна.
Ерөнхийлөгч Шавкат Мирзиёевийн даргалсан 2026 оны 3 дугаар сарын 31-ний өдөр Наманган мужийн хөгжлийн асуудлаар болсон хуралдаанаар аж үйлдвэр, үйлчилгээ болон бизнес эрхлэлтийн салбарт хүрсэн үр дүн, цаашдын зорилтуудыг хэлэлцсэн. Албан ёсны мэдээллээр сүүлийн найман жилийн хугацаанд тус мужид 40 мянга гаруй шинэ аж ахуйн нэгж үйл ажиллагаагаа эхлүүлсэн байна. Үйлдвэрлэлийн хэмжээ зургаа дахин нэмэгдэж, 40 их наяд сумд хүрчээ.
Эдгээр тоон үзүүлэлтийн цаана юуны өмнө олон мянган бизнес эрхлэгчдийн санаачилга, шинэ бизнесийн санаа, бүс нутагт бий болж буй эдийн засгийн боломжууд оршиж байна.
Бизнес эрхлэлт хороолол, маҳаллуудад хүрч байна
Наманган нь эртнээс гар урлал, худалдаа, бизнес эрхлэлтийн уламжлал хөгжсөн бүс нутгийн нэг юм. Өнөөгийн шинэчлэлийн хүрээнд энэхүү түүхэн туршлагыг орчин үеийн бизнесийн зарчимтай уялдуулахад онцгой анхаарч байна.
Бизнес эрхлэлтийг хөгжүүлэх ажил одоо зөвхөн мужийн болон дүүргийн төвүүдээр хязгаарлагдахаа больж байна. Маҳаллуудад хүн амын одоо байгаа боломж, хөдөлмөрийн нөөц болон тухайн нутаг дэвсгэрийн онцлог “өсөлтийн цэгүүд”-ийг тодорхойлох замаар жижиг үйлдвэрлэл, худалдаа, үйлчилгээ, гар урлал, хөдөө аж ахуй болон гэр бүлийн бизнесийг хөгжүүлэх нөхцөл өргөжиж байна.
Тухайлбал, Норин дүүргийн Шорарик маҳаллад ашиглагдахгүй байгаа барилга байгууламжуудыг эдийн засгийн үйл ажиллагаанд татан оролцуулах, худалдаа болон үйлчилгээний чиглэлийг хөгжүүлэх боломжийг авч үзсэн. Ийм арга барилын гол зорилго нь хүмүүсийг ажил хайж хол явах шаардлагагүй болгож, өөрсдийн маҳалладаа орлогын эх үүсвэртэй болох нөхцөлийг бүрдүүлэхэд оршино.
Шинэ аж ахуйн нэгжүүд, шинэ ажлын байр
Бизнесийн орчин сайжрах нь шинэ аж ахуйн нэгжүүд байгуулагдахаас гадна хүн амын хөдөлмөр эрхлэлтийг хангахад шууд нөлөөлж байна.
2025 онд Наманган мужийн дотоодын нийт бүтээгдэхүүн 85.4 их наяд сумд хүрч, эдийн засгийн өсөлт 8.2 хувьд хүрсэн байна. Аж үйлдвэрийн бүтээгдэхүүний хэмжээ 40.1 их наяд сум, үйлчилгээний хэмжээ 56.3 их наяд сумд хүрчээ.
Мужийн хөдөлмөрийн насны хүн амын нэлээд хэсэг нь жижиг бизнес болон бизнес эрхлэлттэй холбоотой салбарт ажиллаж байгаа нь энэхүү чиглэл Наманганы эдийн засагт хэр чухал болохыг харуулж байна. Ерөнхийлөгчийн 2025 оны долдугаар сард Наманганы асуудлаар хийсэн хуралдаанд хөдөлмөрийн насны хүн амын 82 хувь нь энэ салбараас орлого олж байгааг тэмдэглэсэн байна.
Энэ үүднээс авч үзвэл бизнес эрхлэгчдэд бий болгож буй боломж нь зөвхөн нэг аж ахуйн нэгж эсвэл түүний эзэмшигчээр хязгаарлагдахгүй. Шинэ төсөл бүрийн ард шинэ ажлын байр, үйлчилгээ, бүтээгдэхүүн болон орлогын гинжин хэлхээ бий болдог.
Дүүргүүдийн боломжид тулгуурласан бизнес
Наманган мужийн бас нэг чухал онцлог нь дүүрэг бүр өөрийн гэсэн эдийн засгийн чиглэл, боломжтой байдагт оршино.
Чуст дүүрэгт гар урлал, хутганы үйлдвэрлэл, уламжлалт малгай хийх, хүнсний үйлдвэрлэл болон үйлчилгээ хөгжсөн бол Чортоқ дүүрэгт рашаан ус, эрүүлжүүлэх үйлчилгээ, хөдөө аж ахуй болон аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх ихээхэн боломж бий.
Янгиқўргон дүүргийн уулын бэл бүсүүд аялал жуулчлал болон цэцэрлэгжүүлэлтэд, Поп дүүрэг аж үйлдвэр, хөдөө аж ахуй, ложистик болон уулын аялал жуулчлалд тохиромжтой боломжуудтай.
2026 оны гуравдугаар сарын танилцуулгуудад Чортоқ дүүрэгт согтууруулах ундаагүй ундаа, жүүс болон хүүхдийн хүнс үйлдвэрлэх чиглэлтэй шинэ төсөл, Чуст дүүрэгт ногоон эрчим хүчний төсөл хэлэлцэгдсэн. Мөн хөдөө аж ахуйн салбарт шинэ эрчимжсэн жимсний цэцэрлэг болон усан үзмийн талбай байгуулах санаачилгуудыг тодорхойлсон.
Ийм төслүүд нь бүс нутагт зөвхөн томоохон аж ахуйн нэгжүүдийг төдийгүй тэдэнд үйлчилгээ үзүүлэх олон жижиг бизнесийн субъектийг хөгжүүлэх нөхцөлийг бүрдүүлдэг. Тээвэр, нийтийн хоол, засвар үйлчилгээ, сав баглаа боодол, худалдаа болон бусад үйлчилгээний эрэлт бий болно.
Үйлчилгээний салбар бизнес эрхлэлтийн чухал чиглэл болж байна
Өмнө нь бизнес эрхлэлт гэхээр ихэвчлэн үйлдвэрлэл эсвэл худалдааг ойлгодог байсан бол өнөөгийн эдийн засагт үйлчилгээний салбар ч чухал байр суурь эзэлж байна.
Наманган хотод орчин үеийн худалдаа, зугаа цэнгэлийн цогцолборууд, нийтийн хоолны газрууд, зочид буудал, боловсрол, эрүүл мэнд, тээвэр, мэдээллийн технологи болон ахуйн үйлчилгээ өргөжиж байгаа нь үүний нэг жишээ юм.
Мөн аялал жуулчлал хөгжихийн хэрээр бизнес эрхлэлтэд шинэ зах зээл бий болж байна.
Поп дахь Арашан нуур, Чодак, Косонсой, Нанай болон бусад бүс нутагт аялал жуулчлалын дэд бүтцийг хөгжүүлэхэд чиглэсэн саналуудыг мөн авч үзсэн. Ийм бүс нутгуудад зочны байр, хоолны газар, тээвэр, хөтөчийн үйлчилгээ, гар урлалын бүтээгдэхүүний худалдаа болон төрөл бүрийн зугаа цэнгэлийн үйлчилгээг хөгжүүлэх боломж бүрдэнэ.
Ингэснээр аялал жуулчлалын хөгжил нь жижиг болон дунд бизнесийн шинэ төрлүүдийг бий болгоход мөн нөлөөлнө.
Цахимжилт бизнес эрхлэгчдэд шинэ боломж бий болгож байна
Орчин үеийн бизнес эрхлэлтийг дижитал технологигүйгээр төсөөлөхөд бэрх. Наманган хотод ч дижитал үйлчилгээ, стартап болон инновацын төслүүдийг хөгжүүлэхэд чиглэсэн санаачилгууд дэвшүүлж байна.
Давлатобод дүүргийг “Ухаалаг хот” зарчмын үндсэн дээр хөгжүүлэх, Наманганы улсын техникийн их сургуулийн дэргэд хиймэл оюун ухааны шинжлэх ухааны лаборатори болон стартапын клуб байгуулах санал зэрэг нь үүний нэг хэсэг юм.
Эдгээр санаачилга нь залуучуудад зөвхөн бэлэн ажлын байр хайхаас гадна өөрийн төсөл бий болгох, стартап байгуулах, шинэ технологид суурилсан үйлчилгээг зах зээлд нэвтрүүлэх боломжийг өргөжүүлж байна.
Бизнес эрхлэгчидтэй нээлттэй яриа хэлэлцээ хийх нь асуудлыг газар дээр нь шийдвэрлэх арга хэрэгсэл
Сүүлийн жилүүдэд бизнес эрхлэгчидтэй нээлттэй яриа хэлэлцээ хийх тогтолцоо мөн хэрэгжиж эхэлсэн. 2026 оны наймдугаар сард зохион байгуулсан ээлжит нээлттэй яриа хэлэлцээнд улс даяар 25 мянга орчим бизнес эрхлэгч оролцсон байна. Албан ёсны мэдээллээр сүүлийн таван жилийн хугацаанд бизнес эрхлэлттэй холбоотой асуудлыг шийдвэрлэх чиглэлээр олон хууль, зарлиг, тогтоол батлагдсан байна.
Ийм яриа хэлэлцээ нь бүс нутгийн бизнес эрхлэгчдэд тулгарч буй асуудлыг тодорхойлох, шаардлагагүй саад бэрхшээлийг бууруулах, бизнесийн орчныг сайжруулахад чухал ач холбогдолтой.
Наманганы бизнес эрхлэлтийн өмнө шинэ боломжууд
Өнөөгийн Наманган хотод бизнес эрхлэлт нь энгийн худалдааны үйл ажиллагаанаас илүү өргөн ойлголт болон хөгжиж байна. Аж үйлдвэр, үйлчилгээ, хөдөө аж ахуй, аялал жуулчлал, мэдээллийн технологи, гар урлал болон бусад олон чиглэлд шинэ боломжууд бий болж байна.
Үүний тулд бүс нутгийн дэд бүтцийг сайжруулах, ашиглагдаагүй барилга байгууламж болон газрын талбайг үр ашигтай ашиглах, бизнес эрхлэгчдийн төслийг санхүүгийн болон зохион байгуулалтын хувьд дэмжих, орон нутгийн бүтээгдэхүүнийг орчин үеийн брэнд болгох, залуучуудыг бизнест өргөнөөр татан оролцуулах нь чухал ач холбогдолтой.
Хамгийн гол нь бизнес эрхлэлт хөгжихийн хэрээр иргэдэд зориулсан ажлын байр нэмэгдэж, маҳаллуудад үйлчилгээний төрөл өргөжиж, бүс нутгийн эдийн засгийн идэвх нэмэгдэнэ.
Наманганы жишээн дээр ажиглагдаж буй үйл явц нь бизнес эрхлэлтийг тухайн бүс нутгийн тодорхой боломжид тулгуурлан хөгжүүлэх нь эдийн засгийн өсөлтийн чухал хүчин зүйлүүдийн нэг болж байгааг харуулж байна. Ерөнхийлөгчийн санаачилгын хүрээнд хэрэгжиж буй шинэчлэлийн дараагийн шатанд бизнес эрхлэгчдийн санаачилгыг дэмжих, шинэ санааг бодит төсөл болгон хэрэгжүүлэх, дүүрэг болон маҳаллуудад эдийн засгийн шинэ боломжуудыг бий болгох нь үндсэн зорилтуудын нэг хэвээр байх болно.
