1G-5G хүртэл...

5G гарахаас өмнө бид анхлан 1G буюу хөдөлгөөнт гар утсыг ашиглаж байсан түүхтэй. Үүний дараа 2G сүлжээг ашиглан мессеж бичдэг болж, дараа нь 3G ашиглан интернет ордог болсон. 3G нь манай улсад 2009 онд нэвтэрч гар утаснаасаа төрөл бүрийн контент үзэх боломжийг бидэнд олгож байв. Харин 4G орж ирснээр 3G-с 5 дахин илүү хурдан болж, интернет ашиглан видео, шууд дамжуулалт зэргийг гацалтгүй үзэх боломжтой болжээ.

5G сүлжээ гэж юу вэ?

5G сүлжээ нь 4G сүлжээнээс хамгийн багадаа 10 дахин хурдан байдаг ба зарим тохиолдолд үүнийг аж үйлдвэрийн интернет гэж нэрлэх нь бий. Яагаад гэвэл боловсрол, уул уурхай, эмнэлгийн салбарт томоохон өөрчлөлтийг энэхүү сүлжээгээр дамжуулан хийх боломжтой юм. Жишээ нь робот ашиглан алсаас мэс засал хийх, газар дор байгаа машин механизмыг удирдах гэх мэт.

5G сүлжээний гол ач холбогдол нь хүмүүсийг хооронд нь өндөр хурдтай холбохоос гадна, техник технологи, эд зүйлс, цахилгаан бараа, автомашин зэргийг холбох үйлдэл хийдэг. Энэ үйлдлийг хийхдээ “ultra low latency” буюу мэдээллийг асар богино хугацаанд нэгээс нөгөөд дамжуулах чадвартай гэсэн гэсэн үг юм. Мөн VR, AR гэх мэт олон төхөөрөмж зэрэг, нэг дор залгаж сааталгүй ашиглах боломжтой.

“Та 5G сүлжээг өдөр тутамдаа ашигладаг уу?” гэсэн асуултад иргэд дараах байдлаар хариуллаа.

Иргэн 1 /Сэтгүүлч, 32 настай/: 5G сүлжээний хэрэглээ, зорилгыг сайн мэдэхгүй. Хот дотор явж байхад хааяа 4G биш 5G болчихсон байдаг. Яг үнэндээ ялгааг нь сайн ойлгоогүй. Мэдээж видео татах зэрэг үйлдэлд 4G-с илүү хурдан болсон байх.

Иргэн 2 /Оюутан, 19 настай/: Би утасныхаа 5G ашиглах тохиргоог унтраачихсан. Дата их үрэгдээд байгаа юм шиг санагдаад байсан.

Иргэн 3 /Контент бүтээгч, 28 настай/: Миний хувьд сүүлийн үед 5G ашиглах нь илүү тухтай болсон. Илүү хурдан байгаа учраас миний ажлын бүтээмжид сайнаар нөлөөлж байна гэж бодож байна. Зардлын хувьд 4G ашигладаг байснаас арай илүү байгаа.

Иргэн 4 /Эмч, 53 настай/: Бидний өдөр тутмын хэрэглээнд 4G хангалттай л санагдаж байгаа. Яг үнэндээ 5G ашиглаад ийм өөрчлөлт, нөлөөлөл байгаа гэж тодорхойлж хэлэх зүйл алга. Сайн мэдэхгүй байна.

Иргэн 5 /Телевизийн инженер, 45 настай/: Телевизийн байгууллагуудын хувьд шууд дамжуулалттай тохиолдолд дуу, дүрсээ 5G сүлжээг ашиглан дамжуулдаг. Голчлон мэдээний сувгууд "газар дээрээс нь шууд дамжууллаа" гэх тохиолдолд 5G сүлжээг ашигладаг. Хувь хүний талаас 4G сүлжээг ашиглаж байна.

"Юнител" группийн утасгүй холбооны инженер Д.Ууганбаяраас дараах 3 асуултыг тодрууллаа.

Асуулт 1: 5G сүлжээ гар утсанд орж ажиллаж эхлэх үед илүү их дата хэрэглэдэг үү?

5G нь 4G-тэй харьцуулахад илүү өндөр хурдтай, богино хугацаанд их хэмжээний мэдээлэл дамжуулах боломжтой технологи юм. Тиймээс хурд нэмэгдсэнээр зарим хэрэглээнд дата илүү хурдан зарцуулагдаж байгаа мэт санагдаж болно. Гэхдээ энэ нь хэрэглэгчийн өөрийн сонголт болон хэрэглээний хэв маягаас шалтгаална. Өндөр нягтаршилтай видео үзэх, том файл татах зэрэг үйлдлүүдийг хэрэглэгч өөрөө сонгож ашигладаг. Үндсэндээ 5G өөрөө илүү дата “зарцуулдаг” бус, харин өндөр хурдтай учраас хэрэглээ хурдан гүйцэтгэгддэг гэж ойлгож болно.

Асуулт 2: 5G-г өдөр тутмын хэрэглээнд ашиглах нь хэр тохиромжтой вэ?

5G сүлжээ нь өмнөх үеийн технологиудтай харьцуулахад илүү хурдан, саатал бага, олон төхөөрөмжийг нэгэн зэрэг тогтвортой холбох давуу талтай. Иймээс өдөр тутмын интернэт хэрэглээ болох видео үзэх, онлайн хичээл болон уулзалт хийх, тоглоом тоглох, ажиллах зэрэг нийтлэг хэрэглээнд тохиромжтой байдаг. Гэхдээ аль технологийг сонгож ашиглах нь хэрэглэгчийн өөрийн хэрэгцээ, утасны тохиргоо, дата багцын сонголтоос шалтгаална. /Оператор компаниуд дэд бүтцээ үе шаттайгаар шинэчилж, 5G технологийн дэд бүтцийг байгуулдаг. Харин хэрэглэгч өөрийн хэрэглээнд тохируулан ашиглах хэрэгтэй юм/

Асуулт 3: Монгол Улсад 5G сүлжээний үндсэн хэрэглээ юу байх вэ?

5G нь зөвхөн хувь хүмүүсийн өндөр хурдны интернет хэрэглээнд зориулагдаад зогсохгүй, байгууллага, үйлдвэр, дэд бүтцийн салбарт маш өргөн боломжуудыг нээнэ. Монголд 5G технологийн гол хэрэглээ дараах чиглэлд хөгжих төлөвтэй байна.

Хувь хэрэглэгчид /өндөр хурд шаардсан хэрэглээ/:

1. онлайн хичээл, уулзалтад орох
2. мэдээлэл татах
3. стриминг

Байгууллага, аж үйлдвэрт:

1. Уул уурхайн алсын хяналт, автоматжуулалт
2. Алсын зайн удирдлагатай техник, тоног төхөөрөмж
3. Ухаалаг ложистик, агуулахын робот автоматжуулалт
4. Жолоочгүй тээвэр, ухаалаг зам тээврийн систем
5. Хотын ухаалаг шийдлүүд (камер, мэдрэгч, хяналтын систем г.м.)

Дүгнэлт

Яг одоогийн байдлаар бидний өдөр тутмын амьдралд 5G сүлжээ тийм ч томоохон өөрчлөлт авчраагүй бололтой. Байгууллага, аж үйлдвэр, үйлдвэрлэл, томоохон технологитой ажилладаг компаниуд хэрэглэх боломжийг нээх дэд бүтэц, технологийн шинэчлэлтийг оператор компаниуд үе шаттайгаар нэвтрүүлж байгаа юм байна. Харин хэрэглэгч талдаа өөрийн хэрэгцээ, дата хэрэглээнд нийцүүлэн 5G-ийн давуу талуудыг өөрийн сонголтоор ашиглах боломжтой.

Мөн илүү хурдан интернет, хугацааны хоцрогдолгүй, сааталгүй дамжуулах шийдэл нь манай улсад илүү төгөлдөржиж, хүрээгээ тэлж хүний оролцоогүй үйл ажиллагаа явуулах, машин, техникийг алсаас удирдах зэрэг нь хэвийн зүйл болох нь цаг хугацааны асуудал болов уу. Ялангуяа AI технологиуд эрчимтэй хөгжиж буй энэ цаг үед ирээдүйд 5G сүлжээг хүн төрөлхтний өдөр тутмын хэрэглээнд ашиглаж, амьдралыг хялбарчлах нэгэн хэлбэр болох юм.

Эх сурвалж:

https://www.qualcomm.com/5g/what-is-5g

https://www.ibm.com/think/insights/5g-advantages-disadvantages

https://www.techtarget.com/searchnetworking/definition/6G